Vì sao nhà máy Ethanol Bình Phước ngừng hoạt động?

Nhà máy Ethanol Bình Phước được đầu tư hơn 1 ngàn tỷ đồng và được đánh giá là công trình có tác động tích cực đến sự phát triển kinh tế - xã hội cho cả Bình Phước lẫn khu vực Nam Tây nguyên. Thế nhưng hoạt động chưa được bao lâu, nhà máy đã đóng cửa. Theo đó, bao kỳ vọng vào nhà máy của nông dân trồng mì ở các tỉnh Bình Phước, Đắk Nông, Tây Ninh, Bình Dương cũng bị dập tắt.

KỲ VỌNG TỪ MỘT CÔNG TRÌNH

Công trình xây dựng Nhà máy nhiên liệu sinh học Ethanol Bình Phước nằm trên địa bàn xã Minh Hưng (Bù Đăng) là dự án liên doanh giữa Tập đoàn Itochu (Nhật Bản), Tổng công ty Dầu khí Việt Nam (Pvoil) và Công ty Licogi 16, tổng mức đầu tư gần 84 triệu USD. Dự án được khởi công ngày 20-3-2010 và hoàn thành sau 21 tháng xây dựng. Theo thiết kế, Nhà máy Ethanol Bình Phước sẽ sản xuất hơn 100 triệu lít cồn sinh học/năm, tiêu thụ khoảng 240 ngàn tấn củ mì khô/năm. Sản phẩm cồn ethanol biến tính sẽ được pha trộn với xăng của Nhà máy lọc dầu Dung Quất để phân phối ra thị trường.

Nhà máy đóng cửa ngừng hoạt động

Ngoài ra, trong quá trình hoạt động, nhà máy sẽ kết hợp với Tổng công ty Phân bón và Hóa chất dầu khí để sản xuất phân vi sinh từ bã thải của nhà máy cung cấp cho các công ty cao su, các hộ trồng điều. Vì thế, với công trình này không chỉ hàng ngàn hộ nông dân trồng mì ở Bình Phước, khu vực Nam Tây nguyên hưởng lợi mà còn hàng triệu người dân cả nước sẽ được tiếp cận nguồn nhiên liệu sinh học giá rẻ.

KHÔNG TIÊU THỤ ĐƯỢC SẢN PHẨM

Sau khi bàn giao cho chủ đầu tư, Nhà máy Ethanol Bình Phước chỉ mới vận hành thử nhằm bảo đảm các thông số kỹ thuật chuẩn bị chạy thương mại và nhà đầu tư đã tổ chức khai trương rầm rộ. Nhưng ngay sau đó, nhà máy đóng cửa. Công nhân chỉ còn lại vài người làm nhiệm vụ bảo vệ, trông coi tài sản. Trong khuôn viên nhà máy, cỏ dại bắt đầu mọc, bụi bẩn đóng váng lên các bức tường, mái tôn...

Một vị lãnh đạo UBND huyện Bù Đăng cho biết, nhà máy tạm ngừng hoạt động vì sản phẩm không có nơi tiêu thụ. Thứ hai là do báo cáo tác động môi trường của nhà máy trong quá trình sản xuất chưa đạt.

Qua tìm hiểu, chúng tôi được biết, Đề án phát triển nhiên liệu sinh học đến năm 2015, tầm nhìn 2025 do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt có lộ trình đưa nhiên liệu sinh học ra thị trường, thay thế dần xăng dầu truyền thống bị chậm trễ và phải tới cuối năm 2014 mới bắt đầu sử dụng ở một số tỉnh thành lớn (thay vì thực hiện từ đầu năm 2013). Doanh nghiệp đầu mối sẽ phải đầu tư lớn vào hệ thống phối trộn, nâng cấp bồn chứa, xe vận chuyển để đưa xăng sinh học ra thị trường, theo đó là chi phí vận hành, sửa chữa, bảo dưỡng, giá thành sản phẩm sẽ cao hơn xăng truyền thống.

Nguyên nhân quan trọng nữa là không ít đầu mối kinh doanh xăng dầu lớn đang muốn tiếp tục trì hoãn thêm thời gian tiêu thụ xăng dầu sinh học. Điều này đã đẩy nhiều nhà máy sản xuất cồn ethanol đóng cửa vì thua lỗ trầm trọng. Được biết, nhà đầu tư Itochu (Nhật Bản) là đơn vị tham gia khá sớm vào ngành công nghiệp nhiên liệu sinh học ở nước ta và tập đoàn này đang nắm giữ 49% cổ phần tại nhà máy Ethanol Bình Phước. Nhưng vì lộ trình sử dụng nhiên liệu sinh học tại Việt Nam chậm trễ nên Itochu đang rao bán toàn bộ phần trị giá đầu tư với giá bằng 35% số tiền đã góp tại Ethanol Bình Phước, dù nhà máy chưa kịp vận hành thương mại. Còn đơn vị chủ quản nhà máy nơi 3 nhà đầu tư hợp tác thành lập là Công ty Phương Đông cũng đang vật lộn với cả trăm tỷ đồng mỗi năm tiền lỗ cho các khoản như chi phí bảo trì máy móc, chi phí hoạt động công ty, lãi suất ngân hàng và khấu hao vật tư...

Một số hạng mục trong khuôn viên Nhà máy Ethanol Bình Phước

Để công trình hàng ngàn tỷ đồng này đi vào hoạt động hiệu quả, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương thì không có giải pháp hữu hiệu nào bằng việc thực hiện quyết liệt đề án sử dụng nhiên liệu sinh học mà Chính phủ đã phê duyệt từ năm 2007. Chủ đầu tư cũng cần đẩy mạnh tuyên truyền để người tiêu dùng biết đến những lợi ích và hiệu quả của việc sử dụng xăng ethanol.

Tấn Phong