Lễ trỉa lúa độc đáo của dân tộc Brâu

Cư trú chủ yếu trên lưu vực sông Sê San và sông Mê Kông (Tây Nguyên), cộng đồngngười Brâu đã hình thành một sắc thái văn hoá độc đáo, trong đó, Lễ cúng trỉa lúa là một sinh hoạt dân gian tiêu biểu.

Lễ thường tổ chức trong hai ngày, vào khoảng tháng 5 âm lịch, khi bà con bắt đầu chuẩn bị xuống giống. Lễ trỉa lúa do bản làng, hoặc một nhóm gia đình và có thể chỉ do một gia đình tổ chức, với ước mong sẽ được một vụ mùa thu hoạch bội thu, nhà nhà ấm no, hạnh phúc.

Tham dự Lễ hội, ai nấy đều mong muốn được hòa mình và cảm nhận những nét văn hóa độc đáo của đại ngàn Tây Nguyên.

Già làng A Ót, dân tộc Brâu, làng Đắk Mế, xã Bờ Y, huyện Ngọc Hồi (Kon Tum), người có  uy tín trong bản làng, có vai trò trọng yếu trong việc bảo tồn, phát huy các giá trị truyền thống.

Với vai trò chủ Lễ, già làng thực hiện nghi thức truyền thống - cúng chiêng Tha, phân công việc cho mọi người, để ai cũng có thể được góp công, góp của cho Lễ hội quan trọng của cộng đồng.

Lễ vật được dân bản chuẩn bị gồm: 2 vò rượu cần, thịt gà, thịt heo, thịt dê, cơm lam và một tô tiết. Đặc biệt là các loại hạt giống nông sản để gieo trồng trong năm, mỗi loại khoảng một nắm tay, trộn vào nhau để cúng thần linh.

Tham gia Lễ, đồng bào Brâu không phân biệt nam, nữ hay độ tuổi. Trước ngày hành lễ, trong 7 ngày, người thụ lễ phải ở nhà, làm điều thiện, không uống rượu, ăn cay, ăn thịt, không đi nương rẫy hay chặt cây phá rừng…

Sau nghi thức mời chiêng Tha ăn là phần khấn lễ và thụ lộc.  Già làng sẽ ngồi trước hai vò rượu và cúng, mời các thần linh về hưởng thụ...

Khi bài chiêng “Đón khách” được tấu lên rộn rã cũng là lúc dân bản,  khách khứa vui vẻ cùng nhau uống rượu.

Trong suốt quá trình hành Lễ, chiêng Tha có vị trí đặc biệt trang trọng. Người Brâu quan niệm rằng, chiêng Tha không chỉ là nhạc khí mà còn là thần linh, tổ tiên của họ, đó là vật chủ thông linh giữa thế giới thần linh và con người. Nó có chức năng phán truyền trong đời sống cộng đồng.

Sau phần Lễ là phần hội tưng bừng. Không gian rộn rã trong nhịp trống, tiếng cồng chiêng, tiếng đàn klôngpút. Những cô gái Brâu trong trang phục truyền thống uyển chuyển trong các điệu múa,cùng các chàng trai nồng say bên ché rượu... Tất cả hòa quyện, tạo nên một ngày hội đầy âm sắc.

Sau 2 ngày hội, già làng sẽ gói các hạt giống đã cúng tế, chia cho các thành viên trong làng về làm phép. Những hạt giống đó được mang về trộn chung với hạt giống của mỗi nhà, rồi đem đi  tra hạt để khởi đầu cho một vụ mùa mới.

Nguồn ĐCSVN