Dự luật hiến ghép tạng ngày 2/11: 5 thay đổi đáng chú ý

Dự luật hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) tiếp tục có những điều chỉnh đáng chú ý trước khi được Quốc hội thảo luận ngày 2/11/2026. Chính phủ đã rút một số đề xuất từng gây tranh luận, đặc biệt là quyền đăng ký hiến mô, tạng của người dưới 18 tuổi và việc người nước ngoài tham gia danh sách chờ ghép quốc gia. Theo thông tin được Báo Bình Phước tổng hợp, bản dự luật mới cũng bổ sung yêu cầu về sự đồng ý của người thân, điều kiện hiến tạng khi còn sống, hỗ trợ sinh sản và cơ chế điều phối mô, tạng trên phạm vi toàn quốc.

Dự luật hiến ghép tạng trình Quốc hội ngày 2/11 có gì thay đổi?

Sáng 2/11/2026, Quốc hội tiếp tục xem xét dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) sau khi Chính phủ tiếp thu các ý kiến thẩm tra, thảo luận và chỉnh lý dự thảo.

So với phương án được trình trong tháng 10, nhiều nội dung đã thay đổi theo hướng xác định rõ hơn quyền của người hiến, trách nhiệm của người đại diện và những điều kiện cần thiết để hạn chế nguy cơ bị lợi dụng.

Đáng chú ý, Chính phủ quyết định rút đề xuất cho người dưới 18 tuổi đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể hoặc hiến xác. Phạm vi hiến mô tái sinh khi còn sống đối với người chưa thành niên cũng được thu hẹp.

Bên cạnh đó, dự luật bổ sung yêu cầu người đại diện phải đồng ý bằng văn bản khi lấy mô, bộ phận cơ thể sau khi một người được xác định chết não hoặc chết tuần hoàn, ngay cả trong trường hợp người đó đã đăng ký hiến trước khi qua đời.

Một thay đổi khác liên quan đến người nước ngoài. Phương án cho phép một số nhóm người nước ngoài đăng ký vào danh sách chờ ghép quốc gia đã được rút khỏi bản dự thảo đang trình Quốc hội.

Những nội dung trên cho thấy việc sửa đổi luật không chỉ hướng đến mở rộng nguồn tạng hiến mà còn chú trọng bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan và nâng cao tính minh bạch trong hoạt động y tế.

Độc giả có thể theo dõi thêm những chính sách chăm sóc sức khỏe, hoạt động khám chữa bệnh và các vấn đề liên quan tại chuyên mục Y tế.

Người dưới 18 tuổi không được đăng ký hiến mô, tạng theo dự thảo mới

Một trong những nội dung thay đổi quan trọng nhất là quy định về độ tuổi đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể và hiến xác.

Ở phương án trước đó, cơ quan soạn thảo từng nghiên cứu việc cho phép người chưa đủ 18 tuổi đăng ký nguyện vọng hiến khi có sự đồng ý bằng văn bản của người đại diện.

Tuy nhiên, sau quá trình lấy ý kiến, Chính phủ đã bỏ đề xuất này. Theo bản dự thảo chỉnh lý ngày 2/11, chỉ người từ đủ 18 tuổi trở lên mới có quyền đăng ký, thay đổi hoặc hủy đăng ký hiến.

Việc rút đề xuất xuất phát từ những lo ngại liên quan đến khả năng nhận thức, tâm lý và nguy cơ người chưa thành niên chịu tác động từ gia đình hoặc những người có lợi ích liên quan.

Quyết định hiến mô, bộ phận cơ thể có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và cuộc sống. Vì vậy, quyền tự nguyện của người hiến cần được xác định rõ ràng, đặc biệt khi đối tượng là trẻ em.

Cần phân biệt rằng việc không được đăng ký hiến theo dự thảo mới không đồng nghĩa với việc mọi hình thức hiến mô, bộ phận cơ thể của người dưới 18 tuổi đều bị cấm.

Dự luật vẫn đề cập đến những trường hợp đặc biệt liên quan đến hiến mô tái sinh khi còn sống và hiến sau khi chết não hoặc chết tuần hoàn, nhưng phải tuân thủ điều kiện riêng.

Trước khi dự thảo được chỉnh lý, Bộ Y tế đã từng giải thích các phương án này trong bài hiến mô, tạng ở trẻ dưới 18 tuổi và những điều kiện đang được xem xét. Tuy nhiên, người đọc cần lưu ý nội dung công bố cuối tháng 10 phản ánh phiên bản dự thảo trước ngày 2/11.

Người chưa thành niên chỉ được hiến mô tái sinh cho anh chị em ruột

Mặc dù không còn phương án đăng ký hiến mô, tạng trước 18 tuổi, bản dự luật mới vẫn cho phép xem xét việc người chưa thành niên hiến mô tái sinh khi còn sống trong phạm vi đặc biệt.

Điều kiện quan trọng là người nhận phải là anh, chị hoặc em ruột của người hiến và không có người hiến trưởng thành phù hợp.

So với dự thảo trước, phạm vi người nhận đã được thu hẹp. Phương án cho phép người dưới 18 tuổi hiến mô tái sinh cho cha hoặc mẹ khi còn sống không còn được giữ lại.

Chính phủ cũng bỏ cách phân chia điều kiện thành hai nhóm tuổi dưới 15 và từ đủ 15 đến dưới 18 như những phương án từng được thảo luận.

Mô tái sinh là loại mô có khả năng được cơ thể tạo ra hoặc phục hồi theo đặc điểm sinh học. Việc hiến mô tái sinh khác với lấy một bộ phận cơ thể không thể tự tái tạo để thay thế.

Dù được xem xét trong một số trường hợp, người hiến vẫn phải đáp ứng các điều kiện về sức khỏe, được tư vấn độc lập và chỉ được hiến những loại mô nằm trong danh mục cho phép.

Đồng thời, dự luật yêu cầu phải có văn bản đồng ý của cả cha và mẹ đẻ, hoặc của người còn lại nếu một người đã qua đời.

Việc xác định không có người hiến trưởng thành phù hợp cũng phải dựa trên các căn cứ chuyên môn, bao gồm sức khỏe, mức độ hòa hợp và sự tự nguyện của những người có thể hiến.

Điều này giúp hạn chế nguy cơ gia đình lựa chọn người chưa thành niên làm người hiến chỉ vì những lý do thuận tiện hoặc áp lực tình cảm.

Quy trình tư vấn độc lập được siết chặt để bảo vệ trẻ em

Đối với những trường hợp người dưới 18 tuổi có thể hiến mô tái sinh, dự thảo đặt ra yêu cầu chặt chẽ về tư vấn và đánh giá.

Cơ sở lấy mô phải tổ chức tư vấn độc lập cho người hiến và cha mẹ đẻ về những vấn đề liên quan đến pháp luật, sức khỏe, tâm lý và tác động xã hội.

Theo phương án được Chính phủ trình Quốc hội, cơ sở y tế phải thành lập một hội đồng tư vấn gồm 5 chuyên gia thuộc các lĩnh vực y tế, pháp luật và tâm lý.

Những người tham gia hội đồng tư vấn không được trực tiếp thực hiện việc lấy hoặc ghép mô trong cùng trường hợp.

Đáng chú ý, bác sĩ quyết định người hiến có đủ điều kiện cũng không được đồng thời là người chẩn đoán, chỉ định ghép hoặc trực tiếp tư vấn cho người hiến.

Quy định về sự độc lập nhằm giảm nguy cơ xung đột lợi ích, đồng thời giúp việc đánh giá điều kiện hiến được thực hiện khách quan hơn.

Cơ quan thẩm tra và các đại biểu Quốc hội cũng từng bày tỏ lo ngại rằng trẻ em có thể khó từ chối khi gia đình mong muốn các em hiến mô để cứu người thân.

Vì vậy, ngoài văn bản đồng ý của cha mẹ, nguyện vọng của chính người hiến phải được xem xét đầy đủ. Quyền từ chối hoặc rút lại sự đồng ý của trẻ là một nội dung cần được bảo đảm trong quá trình hoàn thiện và thực hiện quy định.

Dự thảo tiếp tục không cho phép lấy bộ phận cơ thể như thận hoặc một phần gan từ người dưới 18 tuổi đang còn sống.

Chính phủ cũng bỏ những phương án liên quan đến lấy mô tái sinh trong trường hợp cấp cứu và lấy mô từ bộ phận cơ thể không còn sử dụng được cho chính người bệnh, nhằm hạn chế nguy cơ bị lợi dụng.

Người đã đăng ký hiến tạng vẫn cần sự đồng ý của người thân

Một thay đổi có ảnh hưởng lớn đến hoạt động hiến tạng sau khi qua đời là việc bổ sung yêu cầu đồng ý bằng văn bản của người đại diện.

Theo dự luật được chỉnh lý, người từ đủ 18 tuổi dù đã đăng ký hiến hoặc có văn bản thể hiện nguyện vọng hiến trước khi chết vẫn cần sự đồng ý của người đại diện khi thực hiện lấy mô, bộ phận cơ thể sau khi được xác định chết não hoặc chết tuần hoàn.

Nếu người qua đời không đăng ký hiến trước đó, việc lấy mô, bộ phận cơ thể cũng phải có văn bản đồng ý của người đại diện theo quy định.

Như vậy, nguyện vọng được ghi nhận của người hiến có ý nghĩa quan trọng nhưng chưa phải điều kiện duy nhất để thực hiện việc lấy mô, tạng theo phương án mới.

Dự luật cũng quy định rõ hơn về thứ tự những người có quyền đại diện.

Đối với người từ đủ 18 tuổi, nhóm được xem xét trước gồm cha mẹ đẻ, vợ hoặc chồng và con ruột đã đủ 18 tuổi. Nếu không có người thuộc nhóm này, quyền đại diện chuyển đến anh, chị ruột từ đủ 18 tuổi, sau đó mới đến ông bà nội hoặc ngoại.

Với người dưới 18 tuổi, thứ tự được xác định bắt đầu từ cha mẹ đẻ, tiếp đến là anh, chị ruột đã đủ 18 tuổi nếu không có cha mẹ, rồi mới đến ông bà nội hoặc ngoại khi không còn người thuộc những nhóm trước.

Việc lấy mô, bộ phận cơ thể sau khi người chưa thành niên được xác định chết não hoặc chết tuần hoàn cũng phải có sự đồng ý bằng văn bản của người đại diện.

Những quy định này được kỳ vọng giúp cơ sở y tế xác định rõ người có quyền đưa ra ý kiến và hạn chế tranh chấp trong quá trình thực hiện hoạt động hiến tạng.

Quy trình xác định chết não và chết tuần hoàn phải độc lập

Bên cạnh vấn đề đồng ý hiến tạng, bản dự luật còn tăng cường kiểm soát hoạt động xác định một người đã chết não hoặc chết tuần hoàn.

Đây là những căn cứ chuyên môn đặc biệt quan trọng trước khi cơ sở y tế xem xét việc lấy mô, bộ phận cơ thể từ người đã qua đời.

Theo phương án chỉnh lý, hội đồng xác định chết não hoặc chết tuần hoàn phải hoạt động độc lập với các nhóm tham gia điều trị và lấy, ghép mô, tạng.

Những người trực tiếp điều trị, tham gia vận động hiến, tư vấn hiến hoặc thuộc kíp lấy, ghép không được đồng thời tham gia hội đồng xác định tình trạng tử vong.

Việc kết luận chỉ được thực hiện khi tất cả thành viên chuyên môn của hội đồng thống nhất.

Cách tổ chức này hướng đến mục tiêu bảo đảm việc xác định tình trạng tử vong được đặt trên cơ sở y khoa, không bị ảnh hưởng bởi nhu cầu ghép tạng hoặc các lợi ích liên quan.

Đối với hoạt động hiến xác phục vụ nghiên cứu và giảng dạy, dự luật cũng bổ sung yêu cầu người từ đủ 18 tuổi đã đăng ký hoặc thể hiện nguyện vọng hiến xác trước khi chết phải có thêm văn bản đồng ý của người đại diện.

Các quy định trên cho thấy việc mở rộng cơ hội hiến tặng được đặt song song với yêu cầu bảo vệ người hiến và quyền lợi của gia đình.

Chính phủ rút đề xuất người nước ngoài đăng ký chờ ghép tạng quốc gia

Một nội dung khác được điều chỉnh đáng chú ý liên quan đến điều kiện người nước ngoài tiếp cận hoạt động ghép tạng tại Việt Nam.

Trong dự thảo trước, Chính phủ từng đề xuất cho phép một số người nước ngoài đáp ứng điều kiện cư trú hoặc có quan hệ hôn nhân với công dân Việt Nam được đăng ký vào danh sách chờ ghép tạng quốc gia.

Tuy nhiên, phương án này đã được rút khỏi bản dự luật trình Quốc hội ngày 2/11.

Nguyên nhân xuất phát từ lo ngại việc mở rộng danh sách chờ ghép có thể tạo ra nguy cơ lợi dụng hoạt động ghép tạng, trong đó có hiện tượng thường được gọi là du lịch ghép tạng.

Bên cạnh đó, cơ quan thẩm tra và một số đại biểu cho rằng cần xem xét thận trọng vấn đề ưu tiên cơ hội ghép cho người bệnh tại Việt Nam, đặc biệt khi nguồn tạng hiến còn hạn chế.

Dù vậy, việc rút đề xuất không đồng nghĩa tất cả người nước ngoài đều bị cấm ghép tạng tại Việt Nam.

Theo dự thảo chỉnh lý, người nước ngoài và người Việt Nam định cư ở nước ngoài vẫn có thể được ghép bộ phận cơ thể của người Việt Nam trong những trường hợp có quan hệ huyết thống trực hệ hoặc quan hệ họ hàng trong phạm vi ba đời với người hiến, khi đáp ứng các điều kiện liên quan.

Các hoạt động tổ chức, môi giới hoặc tạo điều kiện để thực hiện việc hiến, ghép bộ phận cơ thể trái pháp luật vẫn thuộc nhóm hành vi bị nghiêm cấm.

Việc xác định rõ phạm vi đối tượng được ghép nhằm bảo đảm tính minh bạch và hạn chế những hành vi lợi dụng nhu cầu điều trị để thực hiện mua bán nội tạng.

Người dưới 25 tuổi chỉ được hiến bộ phận cơ thể khi còn sống cho gia đình

Đối với người hiến bộ phận cơ thể khi còn sống, dự luật tiếp tục giữ quy định phân chia điều kiện theo những nhóm tuổi nhất định.

Người từ đủ 18 đến dưới 25 tuổi chỉ được hiến bộ phận cơ thể cho thành viên gia đình theo phạm vi được pháp luật xác định.

Trong khi đó, người từ đủ 25 tuổi trở lên có thể hiến bộ phận cơ thể cho người ngoài gia đình nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện.

Những yêu cầu đối với nhóm từ đủ 25 tuổi bao gồm đăng ký hiến, đáp ứng tiêu chuẩn sức khỏe, được tư vấn độc lập và được cơ sở y tế đánh giá đủ điều kiện chuyên môn.

Chính phủ giải trình rằng việc hiến bộ phận cơ thể khi còn sống có thể đi kèm các nguy cơ sức khỏe trong dài hạn.

Đối với người hiến thận, những nguy cơ được đề cập bao gồm tăng huyết áp, xuất hiện protein trong nước tiểu và suy giảm chức năng thận.

Người hiến khi còn trẻ có thời gian sống sau hiến dài hơn nên cũng có thể trải qua những nguy cơ cần được theo dõi trong thời gian dài.

Ngoài yếu tố sức khỏe, nhóm tuổi này còn được đánh giá có thể đối mặt với nguy cơ bị tác động hoặc lợi dụng trong các giao dịch mua bán bộ phận cơ thể trái pháp luật.

Những vấn đề về điều kiện hiến khi còn sống trước đó đã được đề cập trong bài 5 đề xuất đáng chú ý trong dự thảo sửa đổi Luật hiến ghép tạng cuối tháng 10. Tuy nhiên, khi đối chiếu các thông tin, cần ưu tiên những điều chỉnh được Chính phủ trình Quốc hội ngày 2/11.

Dự luật cho phép người vợ sử dụng tinh trùng của chồng đã chết để sinh con

Ngoài hoạt động hiến và ghép bộ phận cơ thể, dự luật còn điều chỉnh những quy định liên quan đến tinh trùng, noãn, phôi và kỹ thuật hỗ trợ sinh sản.

Một điểm đáng chú ý là phương án cho phép người vợ sử dụng tinh trùng của chồng hoặc phôi của hai vợ chồng đang được lưu giữ để sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản sau khi người chồng qua đời.

Trong trường hợp người chồng được xác định chết não hoặc chết tuần hoàn, dự luật cũng đề cập đến việc người vợ có thể nhận tinh trùng được lấy sau thời điểm này để thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm.

So với bản trước, dự thảo được chỉnh lý theo hướng làm rõ phôi của hai vợ chồng phải đang được lưu giữ.

Đồng thời, những trường hợp người vợ nhận tinh trùng của chồng hoặc phôi của hai vợ chồng được đưa ra khỏi nguyên tắc vô danh giữa người hiến và người nhận.

Tuy nhiên, vấn đề này vẫn đặt ra nhiều câu hỏi liên quan đến quyền quyết định của người đã qua đời, sự đồng ý trước đó và việc xác định quan hệ pháp lý đối với trẻ được sinh ra.

Một số đại biểu từng đề nghị làm rõ căn cứ xác định ý chí của người chồng, đặc biệt trong trường hợp người này không có văn bản thể hiện nguyện vọng trước khi qua đời.

Giải trình về nội dung này, Chính phủ cho rằng việc bắt buộc phải có văn bản đồng ý hoặc di chúc trong mọi trường hợp có thể rất khó thực hiện, nhất là khi người chồng đột ngột qua đời.

Theo thông tin được cơ quan soạn thảo cung cấp, từ năm 2018 đến trước ngày 1/10/2025 đã ghi nhận 19 trường hợp liên quan.

Đây vẫn là một vấn đề cần tiếp tục được xem xét kỹ về mặt pháp lý, đạo đức và quyền lợi của người phụ nữ cũng như trẻ em được sinh ra bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản.

Điều kiện hiến tinh trùng, noãn và phôi cũng được quy định rõ hơn

Cùng với phương án hỗ trợ sinh sản sau khi người chồng qua đời, dự luật còn bổ sung những yêu cầu nhằm quản lý hoạt động hiến và nhận tinh trùng, noãn, phôi.

Theo nội dung chỉnh lý, người hiến và người nhận phải đáp ứng các điều kiện sức khỏe, đồng thời được tư vấn độc lập trước khi thực hiện.

Mỗi người chỉ được hiến tại một cơ sở. Tinh trùng, noãn hoặc phôi hiến chỉ được sử dụng cho một phụ nữ hoặc một cặp vợ chồng theo phạm vi dự thảo quy định.

Đối với độ tuổi, nam giới phải từ đủ 20 tuổi mới được hiến tinh trùng, còn nữ giới từ đủ 18 tuổi được hiến noãn.

Những yêu cầu này nhằm tăng khả năng theo dõi, quản lý thông tin người hiến và bảo đảm hoạt động hỗ trợ sinh sản được thực hiện trong khuôn khổ pháp lý rõ ràng.

Việc tư vấn trước khi hiến cũng có ý nghĩa giúp các bên hiểu những vấn đề liên quan đến sức khỏe, quyền lợi và trách nhiệm phát sinh.

Tuy nhiên, các điều kiện nêu trên hiện mới là nội dung trong dự luật, chưa phải quy định mới đã được Quốc hội thông qua và có hiệu lực.

Hoạt động điều phối ghép tạng được đề xuất quản lý thống nhất toàn quốc

Trong lĩnh vực ghép tạng, một trong những yêu cầu quan trọng là phân bổ nguồn mô, bộ phận cơ thể phù hợp cho những người bệnh đang chờ ghép.

Dự luật chỉnh lý đề xuất thực hiện hoạt động điều phối trên phạm vi toàn quốc, dựa trên các tiêu chí về chuyên môn, khả năng hòa hợp và mức độ ưu tiên.

Nguyên tắc được đặt ra là bảo đảm sự công bằng, minh bạch và không phân biệt người bệnh dựa trên điều kiện kinh tế, dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo, giới tính hoặc nơi cư trú.

Theo dự thảo, thứ tự ưu tiên được xây dựng theo những nhóm đối tượng cụ thể, trong đó có người bệnh cần ghép cấp cứu, trẻ em và người đã từng hiến bộ phận cơ thể nhưng sau đó có chỉ định ghép.

Dự luật còn đề cập đến nhóm người bệnh đang chờ ghép tại cơ sở y tế đã phát hiện, vận động và hồi sức duy trì người hiến.

Trong trường hợp nhiều người bệnh có mức độ ưu tiên tương đương, dự thảo bổ sung việc xem xét ưu tiên thân nhân của người từng hiến tạng sau khi được xác định chết não hoặc chết tuần hoàn.

Những thân nhân được đề cập bao gồm cha mẹ đẻ, vợ, chồng, con ruột và anh, chị, em ruột.

Việc xác định thứ tự ưu tiên rõ ràng có ý nghĩa đặc biệt khi số lượng bệnh nhân chờ ghép lớn hơn nguồn tạng phù hợp có thể sử dụng.

Tuy nhiên, quá trình điều phối vẫn phải đặt trên cơ sở phù hợp về chuyên môn, không thể chỉ dựa vào mối quan hệ hoặc những yếu tố ngoài y khoa.

Việt Nam cần tăng nguồn tạng hiến để đáp ứng nhu cầu điều trị

Việc sửa đổi luật diễn ra trong bối cảnh nhu cầu ghép tạng tại Việt Nam tiếp tục đặt ra nhiều thách thức cho ngành y tế.

Theo số liệu được cơ quan soạn thảo cung cấp trong quá trình xây dựng luật, tính đến tháng 3/2026, cả nước đã thực hiện 11.187 ca ghép bộ phận cơ thể người.

Trong đó có 9.969 ca ghép thận, 1.005 ca ghép gan, 177 ca ghép tim và 27 ca ghép phổi.

Đáng chú ý, khoảng 91,4% số ca ghép được thực hiện từ người hiến sống, trong khi nguồn ghép từ người chết não chỉ chiếm khoảng 8,6%.

Sự mất cân đối giữa hai nhóm nguồn hiến là một trong những vấn đề được ngành y tế quan tâm khi nghiên cứu hoàn thiện khung pháp lý.

Trước đó, hoạt động ghép tạng tại Việt Nam đã có những bước tiến đáng kể về năng lực chuyên môn. Trong bài viết công bố tháng 12/2024, thông tin Việt Nam thực hiện hơn 1.000 ca ghép tạng mỗi năm từng cho thấy sự phát triển của lĩnh vực này, đồng thời phản ánh nhu cầu tiếp tục mở rộng nguồn tạng hiến.

Việc đưa thêm quy định về chết tuần hoàn, điều phối thống nhất và bảo đảm quyền lợi của người hiến được kỳ vọng có thể tháo gỡ một số hạn chế trong hoạt động chuyên môn.

Tuy nhiên, để gia tăng số ca ghép thực tế, ngoài quy định pháp luật còn cần sự phối hợp giữa các cơ sở y tế, năng lực bảo quản và vận chuyển mô, tạng, nguồn lực chuyên môn và sự đồng thuận của người dân.

Siết các hành vi dụ dỗ, môi giới và mua bán mô, tạng trái pháp luật

Ngăn chặn thương mại hóa hoạt động hiến, ghép tiếp tục là một trong những mục tiêu quan trọng của dự luật.

Bản chỉnh lý bổ sung các hành vi bị nghiêm cấm như dụ dỗ, lừa dối người khác hiến mô hoặc bộ phận cơ thể.

Đặc biệt, dự luật đề cập đến việc nghiêm cấm lợi dụng quan hệ giám hộ, chăm sóc thay thế hoặc nuôi con nuôi để lấy mô, bộ phận cơ thể của người dưới 18 tuổi.

Việc mua bán mô không tái sinh và bộ phận cơ thể người tiếp tục thuộc nhóm hành vi bị cấm.

Các hoạt động quảng cáo, môi giới hiến hoặc nhận mô, bộ phận cơ thể vì mục đích thương mại cũng không được phép.

Những quy định này hướng đến bảo vệ người hiến trước nguy cơ bị ép buộc, lừa dối hoặc bị lợi dụng do hoàn cảnh kinh tế và quan hệ phụ thuộc.

Đối với hoạt động hiến tạng khi còn sống, yêu cầu đánh giá độc lập về sức khỏe và sự tự nguyện được xem là một trong những biện pháp quan trọng nhằm hạn chế rủi ro.

Dự luật đồng thời điều chỉnh một số nội dung liên quan đến phạm nhân có nguyện vọng hiến mô, bộ phận cơ thể. Theo phương án mới, Chính phủ bỏ đề xuất buộc phạm nhân tự chịu chi phí liên quan.

Việc chăm sóc và phục hồi sức khỏe sau hiến đối với nhóm đối tượng này được đề xuất thực hiện theo quy định pháp luật về thi hành án hình sự.

Dữ liệu hiến ghép tạng sẽ được quản lý trên hệ thống quốc gia

Để hỗ trợ công tác điều phối, dự luật đề xuất sử dụng Cơ sở dữ liệu quốc gia về quản lý mô, bộ phận cơ thể người.

Hệ thống được định hướng quản lý các thông tin liên quan đến đăng ký hiến, người hiến, danh sách chờ ghép và quá trình điều phối mô, tạng trên phạm vi cả nước.

Mọi trường hợp hiến và ghép bộ phận cơ thể phải được cập nhật đầy đủ, kịp thời để phục vụ công tác theo dõi, quản lý và giám sát.

Ngoài những dữ liệu về hiến, ghép tạng, cơ sở dữ liệu còn được đề xuất quản lý thông tin liên quan đến máu, chế phẩm máu và hoạt động hỗ trợ sinh sản.

Đây là một bước đi nhằm tăng tính thống nhất giữa các cơ sở y tế, đặc biệt trong những trường hợp cần phối hợp tìm nguồn hiến phù hợp hoặc thực hiện điều phối khẩn cấp.

Tuy nhiên, thông tin người hiến, người đăng ký hiến và người nhận ghép đều thuộc nhóm dữ liệu cá nhân nhạy cảm.

Vì vậy, dự luật yêu cầu dữ liệu phải được mã hóa, bảo mật và bảo đảm ẩn danh khi công bố, trừ những trường hợp pháp luật cho phép.

Hiệu quả thực tế của hệ thống không chỉ phụ thuộc vào khả năng kết nối dữ liệu mà còn liên quan đến quy trình cập nhật, phân quyền truy cập, kiểm soát bảo mật và trách nhiệm của các đơn vị tham gia.

Khi nào Luật hiến ghép tạng sửa đổi dự kiến được thông qua?

Theo chương trình dự kiến tại thời điểm ngày 2/11/2026, Quốc hội sẽ xem xét biểu quyết thông qua dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) vào ngày 21/11/2026.

Nếu được thông qua theo phương án đang đề xuất, thời điểm luật có hiệu lực dự kiến là ngày 1/1/2028.

Đối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về quản lý mô, bộ phận cơ thể người, dự thảo đặt mốc hoàn thành trước ngày 31/12/2028.

Những thời hạn này hiện vẫn nằm trong chương trình và nội dung dự luật đang được xem xét, có thể thay đổi trong quá trình thảo luận, chỉnh lý và thông qua.

Do đó, người dân không nên hiểu những đề xuất vừa được công bố là quy định mới có thể áp dụng ngay.

Các điều kiện liên quan đến đăng ký hiến, hiến mô khi còn sống, đồng ý hiến sau khi chết và tiếp cận danh sách chờ ghép phải được thực hiện theo quy định pháp luật đang có hiệu lực tại thời điểm phát sinh hoạt động.

Những điểm mới trong dự luật hiến ghép tạng cần tiếp tục theo dõi

Bản dự luật trình Quốc hội ngày 2/11/2026 cho thấy nhiều thay đổi quan trọng so với các phương án được công bố trong tháng 10.

Đáng chú ý nhất là việc rút đề xuất cho người dưới 18 tuổi đăng ký hiến mô, tạng và hiến xác; thu hẹp phạm vi hiến mô tái sinh khi còn sống cho anh, chị, em ruột; đồng thời bổ sung những yêu cầu bảo vệ người hiến chưa thành niên.

Dự luật cũng đặt ra yêu cầu có sự đồng ý của người đại diện đối với việc lấy mô, bộ phận cơ thể sau khi chết não hoặc chết tuần hoàn, kể cả khi người hiến đã đăng ký trước đó.

Đối với người nước ngoài, phương án đăng ký vào danh sách chờ ghép tạng quốc gia được rút lại, trong khi một số trường hợp ghép có quan hệ huyết thống vẫn được xem xét theo các điều kiện riêng.

Ngoài ra, các quy định liên quan đến hỗ trợ sinh sản sau khi người chồng qua đời, quản lý dữ liệu quốc gia và điều phối mô, tạng được tiếp tục hoàn thiện nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Những điều chỉnh này thể hiện nỗ lực cân bằng giữa nhu cầu mở rộng cơ hội điều trị cho người bệnh và việc bảo vệ quyền lợi, sức khỏe, sự tự nguyện của người hiến.

Trong thời gian tới, kết quả thảo luận và quyết định của Quốc hội sẽ là cơ sở để xác định nội dung chính thức của luật, những điều kiện áp dụng và lộ trình triển khai tại các cơ sở y tế trên cả nước.